Anasayfa / Bilgi / Söylemesi bile zor sağlık terimleri

Söylemesi bile zor sağlık terimleri



Söylemesi bile zor sağlık terimleri

Sağlıkta Ne Nedir?

Kördüğüm haline gelen akşam trafiğinde araba kullanıyordum. Telefonum çaldı, baktım program ekibindeki yapımcı arkadaşlardan biri arıyor. Sunuculardan biri için hemoroit uzmanı önermemi rica etti. Ertesi gün Medikal’in çekimi vardı. “Yarın zaten geleceğim, konuşuruz,” dedim.

Kanala gittiğimde sunucu arkadaşım yanıma geldi. “Dün çekimdeydim, seni arayamadım. hemataloji uzmanı aradığımızı sana ilettiler değil mi?” diye sordu.

Ortada bir yanlışlık vardı ama kimin söylediğinde? “Hangi uzmana ihtiyacınız var bir daha söyler misin? Hemoroit için bir doktor mu arıyorsun yoksa hematoloji uzmanı mı? Dün bana hemoroit konusunda bir doktor aradığını söylediler çünkü,” dedim.

“Yok, o da nereden çıktı? Hematoloji uzmanı arıyoruz,” diye yanıt verdi. İkimiz de gülmeye başladık.

KARIŞTIRILAN TIBBİ TERİMLER, HASTALIKLAR…

Yıllardır çok sık karşılaştığım bir olay tıbbi terimlerin, hastalıkların karıştırılması. Çoğu hastanın ve hasta yakının endokrinoloji, gastroenteroloji gibi tıbbi terimleri söylemeye ne dilleri dönüyor, ne de bu kavramların ne ifade ettiğini biliyorlar. En çok karıştırılan alanlardan biri de nöroloji ile nöroşirürji.

Bilgi ve Bahçeşehir Üniversiteleri öğretim üyesi Prof. Dr. Mine Özmen, İstanbul Tıp Fakültesinde yapılan bir anket çalışmasına göre katılımcıların üçte ikisinin psikoterapinin hangi durumlarda yapıldığını bilmediğini belirterek “Özellikle eğitim düzeyi düşük olan kişiler psikoterapiyle fizyoterapiyi karıştırıyor ve psikoterapinin boyun fıtığı, felç gibi durumlarda yapıldığını düşünüyor” diyor.

Sağlık okur yazarlığı son derece önemli. Peki, hekimlere bu konuda düşen sorumluluklar neler? Öncelikle hastayla iletişimlerinde tıbbi jargon kullanmaktan kesinlikle kaçınmalılar. Hastanın ayrıntılı öyküsünü almak amacıyla yönelttikleri sorularda… Kolonoskopi gibi girişimsel yöntemler konusunda hastayı bilgilendirirken… Reçeteye yazdıkları ilaçların nasıl ve ne şekilde alınacağını anlatırken… Kanser tedavisinde ortaya çıkabilecek yan etkilere dikkat çekerken…İşte bu tür durumlarda, okuması yazması olmayanların bile kolaylıkla anlayabileceği basitlikte ve sadelikte hastalarla ve hasta yakınlarıyla konuşmalılar.

Bugüne kadar röportaj yaptığım ya da basın toplantılarında dinlediğim hekimler arasında tıbbi terimlerden arınmış bir dille insanların ruhlarına hitap ederek konuşanlar da vardı. Buna karşın tıbbi terminolojiye kulak aşinalığıma rağmen, dediklerini anlamakta fazlasıyla zorlandığım doktorlar da…

Ancak bir de madalyonun diğer tarafı var. Hastalar da bazı kavramları öğrenmeye açık olmalı.İşte bu nedenle, Medikal’de sağlık konularını ele alırken bazı durumlarda hem tıp literatüründeki, hem de halk dilindeki anlamları birlikte kullanmaya dikkat ediyorum. Mesela hepatit-sarılık; kalın bağırsak kanseri-kolon kanseri gibi kelimeleri aynı cümlede kullanıyorum. Böylelikle hastaların bildikleri bir sağlık terimi ile diğerini özdeşleştirmelerini amaçlıyorum. Aynı şeyi, www. sagligimicinhersey.com ile www.sagliklierkek.com’da yayınlanan haber ve söyleşilerde de yapmaya özen gösteriyoruz.

İşte, halk arasında sık karıştırılan ya da bilinmesi gereken sağlık terimlerinden bazıları:

•    Endokrinolog kime denir? Endokrinologlar hangi sağlık sorunlarıyla ilgilenir?

Endokrinolog endokrin sistem hastalıklarıyla uğraşan doktordur. Endokrinologlar salgı bezlerini etkileyen hastalıkların tanısını koyarlar. Endokrinologlar hormon dengesizliği ve problemlerine tanı koymak ve tedavi vermek için eğitim almışlardır. Birçok farklı durumla ilgilenirler:

•    Diyabet

•    Tiroit hastalıkları

•    Metabolik bozukluklar

•    Hormonların fazla ya da az üretimi

•    Menopoz

•    Osteoporoz

•    Hipertansiyon

•    Yağ metabolizması ile ilgili hastalıklar

•    İnfertilite (Kısırlık)

•    Büyüme geriliği (Boy kısalığı)

•    Salgı bezlerinin tümörleri

•    Şişmanlık

•    Endokrinologlar nasıl bir tıp eğitimi alırlar?

Endokrinologlar altı yıllık tıp fakültesini bitirirler ve sonrasında dört veya beş yıllık iç hastalıkları ihtisas programını tamamlarlar. Üç yılı da hormon hastalıklarına nasıl tanı koyacaklarını ve tedavi edeceklerini öğrenmek için geçirirler. Toplam olarak bir endokrinoloğun eğitimi 13 yıldan fazla zaman almaktadır.65

•    Girişimsel nöroradyolji nedir?



Girişimsel nöroradyoloji baş ve boyun bölgesinin, beynin, hatta omuriliğin özellikle damar problemlerinin çözümüne yardımcı olur. Kasıktan yaklaşık 2,5 milimetrelik bir delikten girilerek anjiyo ile beyin damarının içine uygulanan girişimsel nöroradyoloji yöntemlerinden tedavide başlıca üç amaç için faydalanılır: tıkamak, açmak ve boşlukları doldurmak. Beyin damarlarının balonlaşması olarak tanımlanan anevrizmalarda ve ‘fistül’ diye isimlendirilen atardamar ile toplardamar arasında kısa devre olması durumunda tıkamaya yönelik tedavi yapılır. Beyin ve boyun damarlarındaki darlıklar da bu yöntemle açılabilir. Baş boyun bölgesinde ‘hemanjiyom’ şeklinde isimlendirilen kırmızı, mor ve şiş lekeler ise bir takım ilaçlar verilerek ortadan kaldırılabilir. Bunların hepsi girişimsel nöroradyoloji yöntemleridir.”

•    Hematoloji nedir?

Hematoloji ya da diğer adıyla “kanbilim” kan hücrelerinin ve bu hücreleri üreten doku ve organların yapısını, işlevini, hastalıklarını inceleyen bilim dalının adıdır. Kan hastalıkları ile uğraşan bu dalda uzmanlaşmış hekimlere “hematolog” ya da “kan hastalıkları uzmanı” ya da “kanbilimci” adı verilir. Bu unvanı alabilmek için tıp fakültesini altı yıllık eğitimle bitiren doktorların önce iç hastalıkları (dahiliye) ya da çocuk sağlığı ve hastalıkları (pediatri) dallarında dört yıllık eğitim sonucu uzmanlaşmaları gerekir. Hematoloji uzmanlık eğitiminin süresi ise üç yıldır. Bu sürelere Sağlık Bakanlığının öngördüğü zorunlu hizmet sürelerini de eklemek gerekir.67

•    Jinekolojik onkoloji nedir?Jinekolog onkolog kime denir?

Kadın genital organlarının kanserleri ve kanser öncesi lez-yonları ile ilgili bir bilim dalıdır. Gelişmiş ülkelerin yanı sıra Türkiyede de yaklaşık iki yıldır Sağlık Bakanlığı tarafından “üst ihtisas bilim dalı” olarak biçimlendirilmiştir. Jinekolojik onkoloji rahim, rahim ağzı, yumurtalıklar, tüpler, vajina ve vulvadan oluşan kadın genital organlarının kanserleri ve kanser öncesi hastalıkları ile ilgilenir. Meme kanserleri bu bilim dalı içerisinde tanımlanmamıştır. Jinekolog onkologlar, kadın hastalıkları ve doğum uzmanlığı eğitiminden sonra kadın genital organlarının kanserlerinin ve kanser öncesi lezyonlarının tanı ve tedavisini gerçekleştirebilecek eğitimi tamamlayıp, Sağlık Bakanlığı tarafından diplomalandırılmış uzman doktorlardır.68

•    Mikrocerrahi nedir?

Dokuların büyütme altında onarımının yapılmasını mümkün kılan tekniktir.69

•    Nöroşirürji nedir? Hangi hastalıklarla ilgilenir?

Nöroşirürji kısaca sinir sistemi cerrahisidir.

•    Beynin ya da omurilik dokusunun içinden kaynaklanan veya ona dışarıdan basarak sorun oluşturan tümörlerin

•    Beyin dokusunu ya da omuriliği besleyen damarların anevrizma (balonlaşma), arteriovenöz malformasyon, kavernom gibi rahatsızlıklarının

•    Karotis stenozu dediğimiz boyun damarlarındaki darlıkların

•    Doğumla birlikte olan meningomyelosel gibi sinir sisteminin oluşumu sırasında gelişen rahatsızlıkların

•    “Hidrosefali” adı verilen ve kabaca beyin boşluklarındaki sıvının miktarının artışının

•    Bel fıtığı başta olmak üzere her türlü omurga hastalıklarının

•    Kafa ve omurilik yaralanmalarının

•    Beyin damarlarının tıkanıklıklarının

•    Beyin kanamalarının cerrahi tedavisi ile ilgilenir.

•    Pediatrik kardiyoloji nedir?

Pediatrik kardiyoloji, bebeklerdeki, çocuk ve adolesanlar-daki kalp problemleri ile uğraşır. Anne karnındaki bebeklerdeki kalp hastalıkları da pediatrik kardiyolojinin ilgili alanına girer. Bu problemler yapısal, fonksiyonel ve ritim problemlerini içerir. Çocuklardaki tüm kalp problemlerinden en sık olanı doğuştan kalp defektleridir. Doğuştan kalp hastalığı tanı ve tedavisi özel deneyim gerektirdiğinden, doğuştan kalp hastalıklı erişkinlere de çocuk kardiyoloji uzmanı bakabilir.

•    Perinatoloji Nedir?

Perinatoloji, yüksek riskli gebeliklerin yanı sıra, anne karnındaki bebeğin hastalıklarının tanısı ve tedavisiyle ilgilenen bir bilim dalıdır. Perinatoloji uzmanlığı kadın hastalıkları ve doğum ihtisasının ardından üç yıllık ek eğitim almayı gerektiren bir alandır.72

•    Üroonkoloji nedir? Hangi hastalıklarla ilgilenir?

“Üroonkoloji, ürolojik organların iyi veya kötü huylu tümörleriyle ilgilenen bilim dalıdır.

Ürolojik organlar; erkeklerde böbrekler, böbrek ve mesane arasındaki idrar kanalları (üreterler), idrar torbası (mesane), prostat, testisler (yumurtalıklar) ve penisten oluşur. Kadınlarda ise böbrekler, üreterler ve mesaneden meydana gelir. Ürolojik kanserler bütün bu organların kötü huylu tümörleridir.

Üroonkoloji, söz konusu organların kanserlerinin yanı sıra iyi huylu tümörleri ile de ilgili olan bilim dalıdır. Türkiye’de henüz resmi olarak üroloji anabilim dalı içerisinde bir üst uzmanlık alanı olarak tanımlanmamıştır. Bu nedenle üroonkoloji uygulamaları ülkemizde tüm ürologlar tarafından gerçekleştirilmekle birlikte, bazı üroloji uzmanları üroon-kolojiyi esas ilgi alanları olarak belirlemişler ve hekimlik uygulamalarını bu alanda yoğunlaştırmışlardır.”




Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.