Anasayfa / Beslenme / Şarap İçmenin Faydaları ve Zararları

Şarap İçmenin Faydaları ve Zararları



Sağlıklı yaşam kuralları içinde yemek konusunun hemen arkasından içecekler gelir. Su ile başlayan içecekler bölümünün ikinci kısmı içkilerdir. Eski tıp kitaplarında içki olarak yalnızca şarap anlatılır. İçkinin haram olduğu bildirilir. Fakat hekimler şarap konusuna tıbbi açıdan bakarak fayda ve zararlarının anlatılmasında fayda görmüşlerdir. Bu sebepten tıp kitaplarında şarap bölümlerine özellikle yer verilmiştir. Burada şarabın fayda ve zararları yanı sıra ne zaman ve nasıl içilmesi gerektiği de bildirilmekte, sarhoşlukta alınacak tedbirler anlatılmaktadır.

sarap icmek

Şarap

Osmanlı hekimleri şarabın sarhoşluk veren bir madde olduğunu, dinen yasak (İslam dininde haram) olduğunu, hatta şeriatta bir damlasının bile yasak olduğunu bildirirler. Kitaplarına bu konuyu almalarının sebebini hekimlere bu konunun çok sorulduğunu, bu yüzden bu konuyu açıklamanın bir zorunluluk haline geldiğini yazarlar. İçki içenler bunun fayda ve zararlarını sağlık açısından öğrenmek isterler, içmeyenler de dinen yasak olmasının yanı sıra tıp ilmince de zararlarını bilmek isterler. Hekimler de insan sağlığı açısından bu konuyu açıklamanın kaçınılmaz olduğunu görerek kitaplarında bu konuyu ele almışlardır.

Şarap İçmek

Hekimler şarabın az bir miktarının yararlı olabileceği fakat sarhoş oluncaya kadar içmenin sağlık açısından zararlı olduğu noktasında birleşmişlerdir. Öncelikle bilinmesi gereken şey; şarabın etkisinin herkeste farklı olduğudur. Şarap bazı mizaçlara faydalı olurken bazı mizaçlara asla fayda sağlamaz. Hatta bu durum, insanın içinde bulunduğu psikoloji ve zamana göre değişir.

Şaraptan faydalanmanın şartları her insan için farklıdır. Bu nedenle şaraptan fayda sağlanması ancak bu şartları iyi bilen ehliyetli bir hekimin denetiminde ve onun tavsiyeleri doğrultusunda olur. Ayrıca bu konuda yeterli bilgisi olan, kendi mizacını tanıyıp nefsine hâkim olabilen bilgili ve olgun şahıslar da şarap içmenin şartlarını bilir. Bu şekilde kendini denetleyip, kontrol edebilecek kişilerin şarabı bilinçli olarak içtiklerinde faydadan bahsedilebilir. Genellikle böyle kişiler yoktur, varsa da çok azdır.

Tıp kitaplarında, ölçüsüz içilen şarabın zararlı olduğu bütün hekimlerin ortak görüşü olarak vurgulanır. Bilindiği gibi şarap biraz içilince insan tabiatı daha çok içmek ister. Bütün yiyeceklerin başlangıcı, sonundan daha ziyade tatlıdır. Yani insan çok hoşlandığı bir yiyeceğe iştahla başlasa dahi bir miktar yedikten sonra, gerek doygunluk gerekse bıkkınlık nedeniyle o ilk tadı kalmaz. Fakat şarabın sonu öncesinden tatlıdır. Yani şarap içen kişi kendini kontrol edemez, içtikçe daha çok içmek ister. Böylece menfaati zarara dönüşür, böyle bir durumda içilmemesi içilmesinden daha iyidir. Bütün hekimler sarhoş oluncaya kadar içmenin sağlık açısından zararlarını kitaplarında anlatırlar.

Şarap İçmenin Şartları

Osmanlı hekimleri şarap içmeyi seçen kişinin öncelikle şarabın iyisini içmelerini tavsiye ederler. Şarabın iyisinin olgun ve pişkin olması en az 180 günlük olması gerektiğini yazarlar. Faydalanmak isteniyorsa yıllanmış olması gerektiği, yeterince olgunlaşmamış şarabın şıra mertebesinde olduğu ve şarapta bulunan faydalara sahip olmadığı belirtilir. Olgun olmayan şarabın insan mizacına zarar verdiğini belirtirler.

Şarabın kıvamı, lezzeti, kokusu hoşa gidecek, beğenilecek şekilde olmalıdır. Bulantı veren, kekremsi, bulanık ve kötü kokulu şaraptan uzak durulmalıdır.

Şarap içmenin zamanı da çok önemlidir. Hekimlerin çoğu şarap içmenin zamanının yemek yedikten ve yemek hazım olunduktan sonra olduğunu yazarlar. Bazı hekimlere göre şarabı sulandırarak içmek gerekir. Özellikle ferahlamak, neşelenmek için şarap içilirse şöyle yapılmalıdır;

Önce şarabı süzmeli, genişçe bir kaba iyi su koymalı üzerine şarabı dökmeli ve bir saat kadar beklemelidir. Sonra küçük kadehlerle içme-lidir. Her iki kadeh arasında yarım saat kadar süre olmalıdır. Böylece beden ağırlaşmaz, tabiat ferah olur, baş ağır olmaz ve zihin açık olur.

Şarabın içmenin durdurulacağı zaman şöyle tespit edilir; Esnemek, gerinmek gelirse, baş ağırlaşır, mide bulanırsa, kişinin aklına kin, nefret gelir, bu duygu ağır basarsa veya artık gelecek için hayaller kurmaya başlarsa ve uykusu gelirse artık içkiyi bırakmanın vakti gelmiştir.

Şarabın Zararları

Osmanlı hekimleri şarabın zararları konusunda çok şey yazmışlardır. Özellikle çok şarap içmenin zararları hakkında bilgi verilir.

Hekimler şarabı yemek yedikten hemen sonra içmenin zararları üzerinde dururlar. Yenilenler daha hazmedilmeden, gıda midede iken içilen şarap gıdanın hemen damarlara ulaşmasına sebep olur. Bu çok tehlikelidir, çünkü gıda daha damarlara geçecek şekilde parçalanma-mıştır. Damarlar bu ham gıdadan tıkanır ve kanın damarlarda dolaşması bozulur. Bundan kalp etkilenir ve hastalık meydana gelir.

Şarabı acele içmek damarlara ve sinirlere zararlıdır. Şaraba çok su katarak içmek, mideyi çalışmaz hale getirir, terletir ve sinirleri zayıflatır.

Şarabın çok içilmesinin zararlı sonuçlarından birisi de insandaki aklı kullanamaz hale getirmesidir, insanın bütün hayvanlardan üstünlüğü akıllarıdır. Ne zaman ki insanın aklı giderse, mecnunlar gibi olur. Bu durum da insanda korku ve utanma duygusunu ortadan kaldırır. insanda bu duyguların yok olmasının doğal sonucu olarak istenmeyen olaylar meydana gelir. Duyular ve insana has bazı özellikler (Görmek, işitmek, tat almak, yürümek, oturmak, kalkmak vs.) aslını yitirir. Uyku düzeni bozulur, uykuda korkmak ve sebepsiz uyanmak gibi rahatsızlıklar ortaya çıkar, insanda vesvese, depresyon gaflet, unutkanlık olur, anlayış ve kavrama kabiliyeti bozulur.

Kısacası çok şarap içmek zihni köreltir, beynin, sinirlerin kuvvetlerini zayıflatır ve organlarda tıkanmalar yapar. İştah kesilir, yüz rengi sararır, titremeler, felçler meydana getirir. Şarap çok içildiğinde ani ölümler meydana gelebilir.



Şarabın Zararlarını Azaltmak

Hekimler şarabın zararlarını bildirdikten sonra, her şeye rağmen şarap içmeye devam edenler için bazı önleyici tedbirleri de kitaplarına yazmışlardır. Böylece zararların kısmen önlenmesi mümkün olacaktır.

İlk başta şarabın verdiği büyük enerjiyi azaltmak için koruk (olgunlaşmamış çok ekşi üzüm), sumak gibi ekşi maddeleri sofrada bulundurmalı ve yemekleri bunlarla yemelidir. Nar şurubu ile turunç şurubu da birlikte kullanılmalıdır. Böylece yakıcı etki azalacaktır.

Şarap içmekten dolayı başı ağrıyan kimse; ayva ve nar şerbeti iç-melidir, ayrıca her iki üç kadehte bir kadeh, soğuk su içmelidirler. Böylece şarabın buharı beyinde kalmaz, çıkar gider.

Midesi zayıf ve “sıcak” mizaçlı olan kimse şarap içerken çerezi mersin yemişi ve ekşi ayva olmalıdır. Soğuk nitelikteki bu maddeler midedeki sıcaklığı geçirirler, hazım bozulmaz.

Bunun aksine midesi “soğuk” mizaçlı kişinin yemesi gerekenler; Ballı gül şerbeti, karanfil ve turunç kabuğu şerbeti olmalıdır.

Şarap içerken midesi bulanan kişi için tavsiye edilenler ise; kimyon, tuz ve şamfıstığınm dış kabuğudur. Şam fıstığının dış kabuğu ağızda tutulup emilmelidir.

Hekimler şarap içmeyi adet edinenler için zararları giderecek yiyecekler tarif ederken mizaçlarına göre kimlerin ne yiyecekleri hakkında da bilgi verirler, böylece zararlar biraz olsun azaltılacaktır.

“Sıcak mizaçlı kişiler” için; Ayva, ekşi nar, ekşi elma, armut, alıç, limonlu şeker, limon, kuzu kulağı şerbeti tavsiye edilir.

“Soğuk mizaçlı kişiler” için; Anason cüvârişi33, karanfil cüvârişi, tarçın cüvârişi, tane sakız, bal ve nebati şekerden bulduklarını sofrada bulundurmalıdır.

“Ilık mizaçlı kişiler” şarapla; nebat şekeri(şeker kamışı şekeri), kişniş cüvârişi, tatlı elma, kızıl üzümü tercih etmeliler.

“Zayıf kişiler” susam, tahin, havuç macunu (cezerye). “Şişman kişiler” için ağartılmamış badem içi, tuzlu leblebi, tuzlu badem ve zeytin yemeleri tavsiye edilir.

Çok şarap içmek zihni köreltir, beynin, sinirlerin kuvvetlerini zayıflatır ve organlarda tıkanmalar yapar. İştah kesilir, yüz rengi sararır, titremeler, felçler meydana getirir. Şarap çok içildiğinde ani ölümler meydana getirebilir.

Şarabın Etkisi

Osmanlı hekimlerine göre şarap bir miktar “cismanî ve nefsanî ya-rarlar’’ sağlanmaktadır. Bedene faydası vücut üzerinde yapmış olduğu birtakım tesirler ile vermiş olduğu kuvvet ve enerjidendir. Nefse yani kişiye faydası da vermiş olduğu rahatlık, sevinç ve neşeden kaynaklanmaktadır. Bunlar belli şartlar yerine getirildiğinde gerçekleşir. Şaraptan fayda sağlanmak isteniyorsa azıcık içmenin yanında, şartlarına da riayet etmek gerekir. Bu şartları insanlar, kendi başlarına uygulayamaz; çünkü azcık içmeye kimse riayet edemez. Şarap biraz içilince insan tabiatı daha çok içmek ister.

Şarap içmenin bedene faydasından bahsetmek gerekirse; Şişmanlatır, kuvveti, iştahı arttırır ve vücuda enerji verir. Ancak şunu unutmamak gerekir; şarabın verdiği bu faydalar başka macun veya otlarla da olur. Şarap içmeyenler için aynı etkileri veren ilaçlar vardır.

Şarabın bir diğer faydasına gelince; ferahlatmak, cesaretlendirmek, kuvvetli hissetmek ve zihni çalıştırmak gibi başka maddelerde bulunamayacak etkileri vardır. Fakat hekimler bu etkilerin çok içildiğinde hemen yok olduğunu belirtirler.

Sarhoşluktan çabucak ayılmak istendiği takdirde sirke su ile karıştırılıp üç kadeh kadar içilir. Ekşi ayran içmekte faydalıdır. Kâfur ve sandal koklanır. Ayrıca gül yağı, / gülsuyu ve sirke karıştırıp başa sürülür.

Sarhoş Olmamak İçin Yapılması Gerekenler

Şarap içerken sarhoş olmamak istendiği takdirde en kolay yollardan birisi, “menekşe taşı”ndan 2-4 tane şarap kadehine atmaktır, “benefş taşı, benevş”de denilen menekşe taşı bir çeşit lâl olup şekillice ve koyu renkli olup fazla kıymetli olmayan, yüzük taşı yapılan bir taştır. Bu taşın parçalarından bir miktar kadehe koyup içildiği takdirde şarap sarhoş etmez.

Sarhoş olmamak için diğer bir yöntem de içmeden önce az bir miktar pelin otu (afsentîn) yemektir. Ayrıca, iki gram kadar râvend-i çini34 şarapla ezilip içilir. Bir iki kaşık sığır yağından yapılan sadeyağdan aç karnına içmek de sarhoş olmamak için faydalıdır. Yağ, koyun yağından yapılmış olmamalı ve ısıtarak içilmelidir.

Sarhoş olmamak için etkisi tecrübe edilmiş bir diğer yöntem de kereviz yaprağını içmeden önce veya içerken bol miktarda yemektir. Kereviz yaprağı, şarabın midede hazmedilmeden idrarla atılmasını sağlar.

Sarhoşluktan çabucak ayılmak istenirse; sirke su ile karıştırılıp üç kadeh kadar içilir. Ekşi ayran içmek de faydalıdır. Kâfûr ve sandal koklanır. Ayrıca gül yağı, gülsuyu ve sirke karıştırıp başa sürülür.

– Hekimler şarabın az bir miktarının yararlı olabileceği fakat sarhoş oluncaya kadar içmenin sağlık açısından zararlı olduğu noktasında birleşmişlerdir

– Şarabın iyisinin olgun ve pişkin olması en az 180günlük olması gerekir. Faydalanmak isteniyorsa yıllanmış olması gerekir.

– Şarabın bırakılacağı, içmenin durdurulacağı zaman şöyle tespit edilir; Esnemek, gerinmek gelirse, baş ağırlaşır, mide bulanırsa. O kişinin aklına kin, nefret gelir, bu duygu ağır basarsa veya artık gelecek için hayaller kurmaya başlamışsa, nihayette uykusu gelirse artık içkiyi bırakmak vaktidir.

– Yenilenler daha hazmedilmeden, gıda midede iken içilen şarap gıdanın hemen damarlara ulaşmasına sebep olur. Bu çok tehlikelidir, çünkü gıda daha damarlara geçecek şekilde parçalanmamış, onların terimi ile “pişmemiştirDamarlar bu ham gıdadan tıkanır ve kanın damarlarda dolaşması bozulur.

– Şarabın çok içilmesinin zararlı sonuçlarından birisi de insandaki aklı kullanamaz hale getirmesidir.

– Şarap içerken “gönlü dönüp” midesi bulanan kişi için kimyon, tuz ve şamfıstığının dış kabuğu faydalıdır. Şam fıstığının dış kabuğu ağızda tutulup emilmelidir.

– Şarap içerken sarhoş olunmamak istendiği takdirde en kolay yollardan birisi, “menekşe taşı” ndan 2-4 tane J şarap kadehine atmaktır.




Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.