Anasayfa / Bilgi / Hastadan Rıza (Onam) Alınması

Hastadan Rıza (Onam) Alınması



Riskleri biliyor ve kabul ediyor musunuz?

Hastadan Rıza (Onam) Alınması

Sokakta düşüp kolunu kıran annem özel bir hastanede ameliyat olacak. Operasyona yaklaşık iki saat var. Servisteki hemşirelerden biri odaya girip “aydınlatılmış onam” yani “bilgilendirilmiş rıza formunu” bana uzatıyor. Annemin sağ kolu kırık. Bu nedenle formu benim okuyup imzalamamı istiyorlar.

“Belgeyi inceledikten sonra imza atabilirim. Bırakın inceleyim” diyorum. Hemşire odadan çıkıyor. Kağıtta yazılı maddeleri tek tek okumaya başlıyorum. Çoğunda cerrahi müdahale sırasında karşılaşılabilirle ihtimali bulunan olumsuz durumlar anlatılıyor. Yani her ameliyat sırasında yaşanma ihtimali olan komplikasyonlar. Ancak içlerinde iki madde var ki, bunları bilinçli bir hastanın ya da hasta yakının imzalayıp kabul etmesi mümkün değil.

Birinde, hastanede cihaz eksikliğinden ya da tıbbi cihazlardaki arıza gibi durumlardan kaynaklanabilecek komplikasyonları kabullenmem isteniyor. Diğerinde ise toplardamar yerine yanlışlıkla atardamara girilmesinden kaynaklanabilecek komplikasyonların gelişme riskine rıza vermem bekleniyor.

Söz konusu iki maddenin hemen üzerini çiziyor ve “Cihaz eksizliği, cihazın bozuk olması, hastanın yanlış damarına girilmesi kabul edilebilecek durumlar değildir”diyerek şerh koyma nedenimi belirtiyorum.

Belgeyi imzaladıktan sonra hemşire bankosuna gidiyorum. “İki madde dışında kabul ettim ve imzaladım” diyorum. Bir an sessizlik oluyor. Soru dolu gözlerle birbirlerine bakıp “Yetkilimizle konuşalım bu durumu” diyorlar. Sanıyorum bu şaşkınlıkları onam formuna ilk kez şerh koyarak imzalayan bir hasta yakınıyla karşılaşmalarından kaynaklanıyor. Sonuçta bir itiraz çıkmıyor ve annem ameliyata giriyor.

AYDINLATIŞMIŞONAM FORMUNU İMZALAMADAN ÖNCE…

Benim yaşadığım bu örnek, aslında cerrahi müdahale geçirecek ya da girişim gerektiren bir tetkik yapılacak hemen tüm hastaları ve yakınlarını ilgilendiriyor. Acaba kaçımız “aydınlatılmış onam formunu” dikkatle okuyoruz?

Elbette hekimlerin zamanla yarıştığı acil durumlarda onam formu bir ayrıntı gibi kalıyor. Ameliyathanenin ya da yoğun bakımın kapısında endişe içinde bekleyen, hastasının sağ salim ameliyattan çıkmasının stresini yaşayan kişiler ellerine tutuşturulan onam formunu okumadan imzalıyor. Peki ya hastanın durumunun acil olmadığı, bilincinin yerinde olduğu vakalarda? Hasta yakınlarının panik olmadığı durumlarda?



HEKİMİNİZ SİZİ SÖZLÜ OLARAK DA BİLGİLENDİRMELİ

Annem taburcu olduktan sonra bu konuyu internette araştırdım, bazı uzmanlara sordum. Öncelikle onam formunda yazılan muhtemel riskler konusunda imzanız istenmeden önce hekiminizin sizi sözlü olarak aydınlatması gerekiyor. Doktorla hastasının bu karşılıklı görüşmesi sırasında, hem ameliyat olacak kişinin, hem de yakınlarının doktora soru sorma imkanı da olabiliyor. Aydınlatılmış onam formuyla ilgili bilmeniz gerekenler şöyle sıralanıyor:

• Aydınlatılmış onam (bilgilendirmiş rıza) formunda yazılanları mutlaka dikkatle okuyun.

• Aydınlatılmış onam formalarında milyonda bir görülme ihtimali olan komplikasyonlar da yazar. Bunları okuduğunuzda moraliniz bozulmasın. Yeni yasa hekimlere ciddi maddi, manevi sorumluluklar yüklediğinden artık her şey onam formuna yazılmaktadır.

Konuyla ilgili olarak Türkiye Acil Tıp Derneğinin www. tatd.org.tr adresinde şu görüşlere yer veriliyor:

“Aydınlatılmış onam formlarının olabildiğince detaylı ve ayrıntıları düşünerek hazırlanmış olması hekimler için daha fazla koruyuculuk anlamına gelmektedir. Kurumların, aydınlatılmış onam formları hazırlamak yerine uzmanlık derneklerinin önerdiği formları kullanmaları yasal anlamda kurumun elini daha da güçlendirmektedir.”14

AYAKÜSTÜ, ACELEYLE İMZALAMAYIN!

• İmzalamanız için başınızda bekleyen sağlık görevlisine teşekkür edin.“fîe« sakin bir şekilde okumak istiyorum. Sonra imzalar size getiririm’’ deyin. Ya da en az yarım saat sonra tekrar gelmesini rica edin. Ayaküstü, aceleyle imzalamayın.

• Cerrahlar başta olmak üzere sağlık personelinin ihmalinden, dikkatsizliğinden, sağlık kuruluşundaki cihaz ve alt yapı eksikliğinden kaynaklanabilecek komplikasyonların hiçbirini kabul etmeyin.

• Çoğu hasta ya da hasta yakını ameliyat öncesinde sağlık personeliyle, hastane yönetimiyle böyle bir gerilim yaşamaya çekinir. Unutmayın, imzalamak kadar, bazı maddelere şerh koymak da hakkınız.

Sağlık hizmeti ciddi bir iştir. Elbette her cerrahi girişimin riskleri vardır. Ancak insan hayatıyla ilgili bir alanda verilen hizmette dikkatsizlik, cihazın bozukluğu, cihazın eksikliği gibi mazeretler olamaz. Bunları onam formuna yazmak sağlık kuruluşunun kendini ve sağlık personelini hukuksal alanda koruma çabası olarak etik bir sorundur.




Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.